AXV

Mavzu

I-bob · Ma’lumotlar muhandisligiga kirish va ma’lumotlarni boshqarish

2-hafta

Haftada 3 ta dars. Slaydlarni oching va darsning o'quvchi sahifasida qo'shimcha ma'lumot hamda topshiriqlarni toping.

6

6-dars: Ma’lumotlar bazalari: konsept va tuzilma. Relatsion ma’lumotlar bazasi (RDBMS) asoslari

Bugungi raqamli iqtisodiyot — bu milliardlab bog'langan ma'lumotlar oqimidir. Har bir bank o'tkazmasi, har bir xarid va har bir avtorizatsiya ortida ma'lumotlar bazasi va uning qat'iy qoidalari turadi. Ushbu darsda biz nima uchun fayllar davri o'tib, RDBMS (Relatsion ma'lumotlar bazalari) dunyoni boshqarayotganini, Edgar Codd kashfiyotini, ACID tamoyillarini hamda SQL qudratini o'rganamiz.

SlaydlarTestDars sahifasi
Haftalik test

Uyga vazifa ​

Mazkur haftada o'tilgan darslar (Parquet, Avro va RDBMS asoslari) bo'yicha mustaqil bajarish uchun topshiriqlar. Har bir vazifa 20–30 daqiqaga mo'ljallangan.

4-dars: Ma’lumot formatlari: Parquet va Columnar saqlash formati ​

  1. Format konvertatsiyasi: O'zingiz qiziqqan soha (futbol statistikasi, ob-havo, e-tijorat yoki maktab baholari) bo'yicha kamida 50 000 qatorlik CSV dataset toping yoki yarating. Uni Python Pandas yordamida Parquet (compression='snappy') formatiga o'tkazing.
  2. Benchmark tahlili: os.path.getsize() va time moduli yordamida ikkala fayl hajmini hamda bitta ustun bo'yicha o'rtacha qiymat (mean()) hisoblash vaqtini o'lchang.
  3. Hisobot: CSV va Parquet natijalarini (hajm, tezlik, tejalgan disk maydoni foizi) taqqoslovchi kichik 1 betlik tahliliy hisobot tayyorlang.

5-dars: Ma’lumot formatlari: Avro va formatlarni chuqur taqqoslash ​

  1. Avro sxemasi loyihalash: Foydalanuvchi profili uchun user.avsc JSON sxemasini yozing. Unda: user_id (long), username (string), email (string), status (enum: "ACTIVE", "BANNED", "PENDING") va ixtiyoriy telefon (union: ["null", "string"], default: null) bo'lsin.
  2. fastavro amaliyoti: Python fastavro kutubxonasi yordamida kamida 3 nafar namunaviy foydalanuvchini ushbu sxema asosida users.avro fayliga yozing va qayta o'qib konsolga chiqaring.
  3. Formatlar tanlovi: 3 xil real ssenariy (Streaming loglar, Data Warehouse analitikasi, Foydalanuvchi mobil sozlamalari) uchun mos formatni (CSV, JSON, Parquet, Avro) tanlang va sababini tushuntiring.

6-dars: Ma’lumotlar bazalari: konsept va tuzilma. Relatsion ma’lumotlar bazasi (RDBMS) asoslari ​

  1. ERD loyihalash: O'zingiz bilgan real tizim (kutubxona, avtosalon, poliklinika yoki mehmonxona) uchun kamida 3 ta jadvaldan iborat relyatsion model (ER-diagramma) chizing.
  2. Kalitlar va cheklovlar: Modelda qaysi ustunlar Primary Key, qaysilari Foreign Key ekanligini aniq ko'rsating va relyatsion yaxlitlik qoidalarini belgilang.
  3. Python va SQLite amaliyoti: Python sqlite3 moduli yordamida ushbu 3 ta jadvalni yaratuvchi, har biriga kamida 2 tadan yozuv qo'shuvchi va INNER JOIN orqali birlashgan hisobot chiqaruvchi skript yozing.
© 2026 AXVHUB.UZ