AXV

DIP Switch va LED: Oddiy Elektron Sikl

1-qism: zanjir qismlari, breadboard, kalit turlari va Om qonuni

9-sinfIoT4-hafta · 11-dars

Takrorlash

LED ning qaysi oyog'i + tomonga ulanadi?

Anod — uzun oyoq, +; katod — qisqa oyoq, GND.
01

Elektr zanjiri

Tok aylanib o'tadigan berk yo'l

Zanjir qismlari

Manba

5 V manba yoki 9 V batareya.

O'tkazgich

Simlar va breadboard plastinkalari.

Iste'molchi

LED — tokni yorug'likka aylantiradi.

Kalit

DIP switch — zanjirni ochadi yoki yopadi.

Himoya

Rezistor 220–330 Om tokni cheklaydi.

Dastur yo'q

Mikrokontroller ishlatilmaydi.

Yopiq va ochiq zanjir

kalit ON tok oqadi · LED yoniq kalit OFF tok yo'q · LED o'chiq
02

Breadboard

Payvandlashsiz ulash platasi

Breadboard ichida nima bor?

+ rels − rels (GND) a–e markaziy ariqcha f–j

Ulangan yoki yo'q?

a5 va e5

bosing

Ha — bir qatorning a–e qismi.

a5 va a6

bosing

Yo'q — har xil qatorlar.

e10 va f10

bosing

Yo'q — ariqcha ajratadi.

+ relsning 1- va 30-teshigi

bosing

Ha — rels butun uzunlik bo'ylab (katta platalarda o'rtasini tekshiring).

03

Kalitlar va DIP switch

Pole va throw

Kalit turlari

TurTo'liq nomiMa'nosiMisol
SPSTSingle Pole, Single Throw1 zanjir, yoq/o'chirchiroq kaliti
SPDTSingle Pole, Double Throw1 zanjir, 2 yo'nalishikki joydan chiroq
DPSTDouble Pole, Single Throw2 zanjir, yoq/o'chirikki simni uzish
DPDTDouble Pole, Double Throw2 zanjir, 2 yo'nalishmotor yo'nalishi

Pole — nechta mustaqil zanjir. Throw — har biri nechta holatga ulanadi.

DIP switch

Dual In-line Package

Mikrosxemaga o'xshash, ikki qator oyoqli korpus; ichida 2, 4 yoki 8 kalit.

DIP Switch DPST

2 pozitsiya — ikki juft kontakt, har biri o'z richagi bilan mustaqil.

ON tomoni

Korpusda ON yozuvi: richag shu tomonda — kontakt yopiq.

Qo'llanishi

Router, pult, sanoat qurilmalarida manzil va rejimni sozlash.

Mini-test

DIP switch breadboardga qanday qo'yiladi?

Shunda har bir oyoq alohida qatorga tushadi va kontaktlar qisqa tutashmaydi.
04

Om qonuni

LED uchun rezistor hisobi

Formula

R = (Umanba − ULED) / I

Umanba

5 V yoki 9 V.

ULED

Qizil ≈ 2 V, yashil/ko'k ≈ 3 V.

I

Xavfsiz 10–15 mA, maksimal ≈ 20 mA.

Hisoblaymiz

(5 − 2) / 0,010 = 300 Om

Standart: 330 Om.

(5 − 2) / 0,014 ≈ 214 Om

Standart: 220 Om.

(9 − 2) / 0,015 ≈ 467 Om

Standart: 470 Om. 220 Om da tok ≈ 32 mA — xavfli!

Hisob standartda bo'lmasa — kattarog'ini tanlang.

Ulash tartibi

+ rels
DIP kontakt
330 Om
LED → GND

Avval hamma simni tekshiring, so'ng manbani yoqing.

Tinkercad'da yig'amiz

1. Komponentlar

Breadboard Small, DIP Switch DPST, LED, 330 Om, Power Supply (5 V).

2. DIP joylash

Ariqcha ustiga tekis qo'ying.

3. Simlar

+ → DIP → rezistor → anod; katod → GND.

4. Start Simulation

Richagni ON/OFF qilib, LEDni kuzating.

Mini-test

9 V batareya va qizil LED uchun qaysi rezistor xavfsiz?

(9 − 2) / 470 ≈ 15 mA — xavfsiz. 220 Om da ≈ 32 mA.

Odatiy xatolar

Bitta qatorda

Komponentning ikki oyog'i bitta qatorda — tok uni aylanib o'tadi.

LED teskari

Uzun oyoq + ga. Teskari qo'yilsa yonmaydi.

Rezistorsiz

LED kuyadi — Tinkercad'da portlash belgisi chiqadi.

Amaliy topshiriqlar 20 daqiqa

OsonBreadboardda 4 juft teshik ulangan yoki yo'qligini aniqlang.
O'rta5 V/yashil LED va 9 V/qizil LED uchun rezistorni hisoblang.
O'rtaDIP switch va bitta LED zanjiri: ON/OFF holatlarini ko'rsating.
QiyinIkki kontakt — ikki mustaqil LED, 4 holat jadvali.

Dars xulosasi

Zanjir

Yopiq — tok bor, ochiq — tok yo'q.

Breadboard va DIP

5 teshikli qatorlar, ariqcha, ON tomoni.

Om qonuni

5 V — 220–330 Om, 9 V — 470 Om+.

Uyga vazifa: ikki mustaqil LED zanjiri va 4 holat jadvali.

Keyingi dars: VA va YOKI

Ketma-ket va parallel kalitlar, multimetr, DIP switch + Arduino

4-hafta · 12-dars