AXV

Virtual Elektron Komponentlar Bilan Ishlash

Breadboard arxitekturasi, rezistorlar, LED, batareyalar va virtual multimetr bilan o'lchash

9-sinfIoT2-hafta · 5-dars
01

Breadboard: Maket Plata

Elektron zanjirlarni lehimlamasdan tez va xavfsiz prototiplash asosi

Breadboard Nima Uchun Kerak?

Lehimsiz Prototip

Simlarni kavsharlamasdan (payka qilmasdan) teshiklarga suqib, bir necha soniyada zanjir hosil qilish mumkin.

Xato bo'lsa darhol sug'urib, boshqa joyga ko'chirish oson.

Xavfsiz va Qayta Ishlatiluvchi

Bitta breadboard ustida yuzlab turli loyihalarni qayta-qayta yig'ish va sinovdan o'tkazish imkoniyati.

Ichidagi metall prujinalar detallarni mahkam ushlab turadi.

Breadboard Ichki Ulanish Sxemasi

+ Gorizontal quvvat shinasi (+VCC) - Gorizontal yer shinasi (-GND) Markaziy 5 talik teshiklar vertikal (ustun bo'yicha) tutashgan O'rta ariqcha (DIP chip sloti — yuqori va quyi qatorlarni ajratadi)

Breadboardda Keng Tarqalgan Xato

Bitta Ustunga Ikki Oyoq (Xato!)

Agar rezistor yoki LED ning ikkala oyog'i bitta vertikal 5 talik ustunga suqilsa:

Ichki metall chiziq ikkala oyoqni to'g'ridan-to'g'ri tutashtirib qo'yadi (Qisqa tutashuv). Tok detal orqali o'tmaydi!

Turli Ustunlarga Ulanish (To'g'ri)

Komponent oyoqlari har doim turli xil vertikal ustunlarga yoki markaziy ariqchaning ikki tarafiga o'rnatiladi.

Shunda tok detal ichidan oqib o'tadi va sxema bekamu ko'st ishlaydi.

02

Rezistorlar va LED

Tokni cheklash qonuniyati va yorug'lik chiqaruvchi yarimo'tkazgichlar

Rezistor: Elektr Tokini Cheklovchi

Qarshilik Parametrlari

Rezistor elektr tokining oqishiga to'sqinlik qiladi. Birligi — Om (Ω).

1 kilo-om (kΩ) = 1 000 Ω; 1 mega-om (MΩ) = 1 000 000 Ω.

Rezistorning musbat yoki manfiy qutbi bo'lmaydi, istalgan tomoni bilan ulanadi.

Nega Rezistor Shart?

LED o'zidan o'tadigan tokni o'zi cheklay olmaydi. Agar rezistor qo'yilmasa, tok cheksiz oshib ketadi va LED yonib ketadi.

220–330 Om rezistor tokni xavfsiz 15–20 mA oralig'ida ushlab turadi.

Rezistorlarning Rang Kodlari

Qizil (2) Qizil (2) Jigarrang (x10) Oltin (+-5%) 220 Om Rezistor: 2 - 2 - x10 = 220 Om

LED: Yorug'lik Diodining Qutblari

ANOD (+) Uzunroq oyoq KATOD (-) Qisqa va tekislangan tomon Yorug'lik nurlanishi

LED Ranglari va Kuchlanish Tushuvlari

Qizil / Sariq LED

Ochilish kuchlanishi: 1.8V – 2.1V.

Kam quvvat talab qiladi, oddiy indikatorlar uchun eng maqbul variant.

Yashil LED

Ochilish kuchlanishi: 2.0V – 2.4V.

Inson ko'zi yashil yorug'likka eng sezgir hisoblanadi.

Ko'k / Oq LED

Ochilish kuchlanishi: 3.0V – 3.3V.

Yuqori energiya talab qiladi, 3V tanga batareyada rezistorsiz ham yonishi mumkin.

03

Virtual Multimetr

Kuchlanish, tok kuchi va qarshilikni to'g'ri o'lchash qoidalari

Multimetrni Ulashning Oltin Qoidalari

Voltmetr (V) — PARALLEL Zanjirni uzmasdan komponentning ikki uchiga ulanadi LED V Ampermetr (A) — KETMA-KET Zanjir uzilib, tok asbob ichidan o'tishi kerak A LED

Slide Switch va Tugmalar

Slide Switch (Suriluvchi kalit)

3 ta oyoqqa ega: Terminal 1, Common (o'rta oyoq), Terminal 2.

Kalit surilganda o'rta oyoq chap yoki o'ng terminalga tutashadi.

Doimiy yoqilgan yoki o'chirilgan holatda turadi.

Push Button (Bosiluvchi tugma)

4 ta oyoqqa ega bo'lib, faqat bosib turilgandagina zanjirni tutashtiradi.

Qo'l qo'yib yuborilganda prujina ta'sirida zanjir yana uziladi.

Qo'ng'iroq yoki buyruq berish uchun ishlatiladi.

Amaliy Tajriba: To'liq Sxemani Yig'ish

1

Quvvatni Ulang

9V batareyani breadboardning yuqori `+` va `-` shinalariga qizil va qora sim bilan ulang.

2

Kalit va Rezistor

`+` dan simni kalitga, kalitdan 330 Om rezistorga, rezistordan LED anodiga ulang.

3

GND ga Qaytish

LED katodidan qora sim orqali `-` (GND) shinasiga ulab zanjirni yoping.

Interaktiv Kartochkalar

LED katodi qaysi qutbga ulanadi?

Javobni ko'rish uchun aylantiring

Manfiy Qutbga (- GND)

Katod — qisqa oyoq bo'lib, zanjirning yer (GND) tomoniga ulanadi.

Tok kuchini o'lchashda ampermetr qanday ulanadi?

Javobni ko'rish uchun aylantiring

Ketma-ket Ulanadi

Zanjir uziladi va ampermetr oraliqqa qo'yiladi, shunda barcha tok asbob orqali o'tadi.

Tezkor Test Savoli

Breadboard ustidagi markaziy 5 talik teshiklar bir-biri bilan qaysi tartibda tutashgan?
A) Butun plata bo'ylab gorizontal chiziq bo'yicha
B) Ustun bo'yicha vertikal 5 talik guruhlarda
C) Diagonal yo'nalishda
D) Ular umuman bir-biri bilan tutashmagan
04

Xulosa va Keyingi Qadam

2-hafta 5-dars yakunlari

Bugungi Darsda Nimani O'rgandik?

Breadboard Qoidalari

Quvvat shinalari gorizontal, markaziy kontaktlar vertikal ulanishini o'rgandik.

Rezistor va LED

Tokni cheklovchi 220–330 Om rezistor va LED qutblari (Anod/Katod) bilan tanishdik.

Multimetr bilan O'lchash

Kuchlanishni parallel, tok kuchini ketma-ket ulash orqali real ko'rsatkichlarni oldik.