AXV

Excel Formulalari va Funksiyalari

Nisbiy va absolut manzillar, shartli hisoblar (IF, SUMIF) va XLOOKUP

9-sinfBusiness Intelligence2-hafta · 6-dars
01

Nisbiy va Absolut Murojaatlar

Formulalarni nusxalashda kataklar harakati va F4 siri

Nisbiy vs Absolut Manzil

Nisbiy (Relative: A1)

Formulani tortganda manzil o'zgaradi

  • Pastga tortganda: A2, A3, A4...
  • O'ngga tortganda: B1, C1, D1...
  • Har bir qator uchun alohida hisoblashda ishlatiladi
VS

Absolut (Absolute: $A$1)

Manzil qotib turadi (F4 tugmasi)

  • Qayerga tortmang, faqat $A$1 ga qaraydi
  • O'zgarmas stavkalar: QQS (12%), Valyuta kursi
  • Bitta umumiy parametrni hamma qatorga qo'llash

Katak manzilining nusxalanish mexanizmi

Nisbiy: =B2 * C2 Pastga nusxalanganda: =B3 * C3, =B4 * C4 Absolut: =B2 * $H$1 Pastga nusxalanganda: =B3 * $H$1, =B4 * $H$1

Aralash murojaatlar (Mixed References)

Ustun qotirilgan: $A1

Ustun harfi A o'zgarmaydi, lekin qator raqami (1, 2, 3...) erkin siljiydi.

Formulani o'ngga nusxalag入れda faqat A ustuniga qarash kerak bo'lganda.

Qator qotirilgan: A$1

Qator raqami 1 qotirilgan, lekin ustunlar (A, B, C...) erkin o'zgaradi.

Birinchi sarlavha qatoridagi qiymatlar bilan gorizontal hisoblashda.

02

Statistik va Shartli Funksiyalar

SUM, AVERAGE, COUNT, IF va COUNTIF / SUMIF

Asosiy statistik funksiyalar

SUM va AVERAGE

=SUM(C2:C20) — umumiy tushum yoki xarajatlar yig'indisi.

=AVERAGE(C2:C20) — o'rtacha arifmetik ko'rsatkich.

MIN va MAX

=MIN(C2:C20) — eng past natija yoki minimal narx.

=MAX(C2:C20) — rekord ko'rsatkich yoki eng yuqori narx.

COUNT vs COUNTA farqi

COUNT()

Faqat sonli kataklar

  • Faqat raqam yozilgan kataklarni sanaydi
  • Matnli kataklarni hisobga olmaydi
  • Misol: =COUNT(B2:B20)
VS

COUNTA()

Barcha to'ldirilgan kataklar

  • Matn, sana yoki son bo'lsa ham sanaydi
  • Faqat bo'sh kataklarni tashlab ketadi
  • Misol: =COUNTA(A2:A20) (Ismlar ro'yxati)

IF Funksiyasi qarorlar daraxti

Ball (D2) D2 >= 70? HA YO'Q "Muvaffaqiyatli" "Qayta topshirish"

Shartli hisoblar: COUNTIF va SUMIF

COUNTIF(diapazon, shart)

Shartga to'g'ri keluvchi qatorlar sonini sanaydi.

=COUNTIF(C2:C50, "O'tdi")

Nechta o'quvchi imtihondan o'tganini sanash.

SUMIF(shart_ustuni, shart, [sum_ustuni])

Faqat tanlangan toifadagi qiymatlarni qo'shadi.

=SUMIF(B2:B50, "Olma", D2:D50)

Faqat Olma savdosining umumiy summasi.

Interaktiv tahlil: To'g'ri formulani toping

1-Vaziyat

"Toshkent shahridagi filiallardan tushgan jami tushumni hisoblash kerak".

bosing

Yechim: SUMIF()

=SUMIF(Shahar, "Toshkent", Summa) orqali faqat Toshkent bo'yicha tushum hisoblanadi.

2-Vaziyat

"Imtihondan yiqilgan (50 balldan kam olgan) o'quvchilar sonini aniqlash".

bosing

Yechim: COUNTIF()

=COUNTIF(Ballar, "<50") orqali 50 dan past ballilar soni sanaladi.

03

XLOOKUP va Formula Xatoliklari

Jadvallarni bog'lash va nosozliklarni bartaraf etish

XLOOKUP Qidiruv Arxitekturasi

Lookup Value Mijoz ID (A2) Lookup Array Mijozlar!A:A (Qayerdan qidirilsin?) Return Array Mijozlar!C:C (Telefon raqami)

Nega XLOOKUP VLOOKUP'dan Ustun?

Chapga ham qidiradi

VLOOKUP faqat o'ng tomonga qaray olardi. XLOOKUP kalit qayerda bo'lsa ham ishlayveradi.

Xavfsiz va Barqaror

Jadvalga yangi ustun qo'shilsa ham formula buzilmaydi va [if_not_found] xatolikni ushlaydi.

Formulalardagi keng tarqalgan xatolar

#VALUE! — Matn va son aralashishi #N/A — Qidirilgan qiymat yo'q #REF! — Havola o'chirib yuborilgan #DIV/0! — Nolga bo'lish xatoligi

Formulalarni tekshirish: Evaluate Formula

Formulas > Evaluate Formula vositasi

Agar murakkab formula xato bersa, uni bosqichma-bosqich qadamlab tekshirish mumkin. Excel formulani xuddi kompyuter kabi qadamma-qadam ochib beradi.

Tezkor Sinov: Absolut murojaat

Formulani nusxalag入れda katak manzilini qotirib qo'yuvchi belgi qaysi?

To'g'ri javob: $ (dollar) belgisi katak manzilini qotiradi (masalan: $A$1)!

Tezkor Sinov: Matnlarni sanash

Ustundagi 10 ta o'quvchi ismlarini sanash uchun qaysi funksiya to'g'ri keladi?

To'g'ri javob: COUNTA! Chunki COUNT faqat sonlarni, COUNTA esa matnlarni ham sanaydi.

Amaliy topshiriqlar 20 daqiqa

OsonQQS stavkasi bo'yicha $F$1 absolut murojaatli formulani qo'llang va baholarni hisoblang.
O'rtaIF va COUNTIF yordamida imtihondan o'tganlarni saralang va sanang.
QiyinXLOOKUP orqali boshqa varaqdagi narxlar jadvalidan tovar narxlarini tortib keling.

2-hafta yakuni va xulosasi

2-haftada nimalarni bildik?

  • Saralash, filtrlar va shartli formatlash
  • Tidy Data tamoyillari va rasmiy Excel Table
  • Nisbiy ($A$1) va absolut formulalar
  • IF, COUNTIF, SUMIF va XLOOKUP

Keyingi hafta (3-hafta)

  • Ma’lumotlarni tozalash (Data Cleaning)
  • Power Query asoslari va transformatsiya
  • Pivot jadvallar (PivotTable) va vizualizatsiya
  • II bob: Relatsion ma'lumotlar bazalariga kirish