AXV

Operatorlar va ifodalar

Taqqoslash, mantiqiy operatorlar (and, or, not) va a'zolik (in)

9-sinfAdvanced Back-end va DevOps2-hafta · 4-dars

Bugun nimalarni o‘rganamiz?

Ifoda nima?

Operator va operandlar strukturasi

Taqqoslash

==, !=, <, >, <=, >= operatorlari va bool natijalar

Mantiq & A'zolik

and, or, not va in, not in vositalari

01

Ifoda va uning tuzilishi

Expression nimalardan tashkil topadi?

Ifodaning anatomiyasi

x Operand 1 + 5 Operand 2 Natija Qiymat (int / bool / str)
02

Taqqoslash operatorlari

Qiymatlarni solishtirish va rost/yolg'onni aniqlash

Asosiy taqqoslash operatorlari

== Teng bo‘lsa 5 == 5 → True != Teng emas 5 != 3 → True > Katta 10 > 7 → True < Kichik 4 < 9 → True >= Katta yoki teng 60 >= 60 → True <= Kichik yoki teng 15 <= 20 → True

Taqqoslash operatorlari kodda

ball = 75
otish_bali = 60

# 1. Katta yoki tenglik tekshiruvi
natija = ball >= otish_bali
print("Imtihondan o'tdimi:", natija)  # True

# 2. Tenglik va teng emaslik
parol = "admin123"
print(parol == "admin123")  # True
print(parol != "12345")     # True
03

Mantiqiy operatorlar

and, or va not operatorlari

Mantiqiy operatorlar qoidasi

and (VA) Ikkala shart ham True True and True → True True and False → False Qat'iy talab or (YOKI) Kamida bittasi True True or False → True False or False → False Yumshoq talab not (EMAS) Natijani teskarilash not True → False not False → True Inkor qilish

Mantiqiy ifodalar amalda

yosh = 15
tatildami = False

# Maktabga borish sharti
boradimi = (yosh >= 7 and yosh <= 18) and not tatildami
print("Maktabga boradi:", boradimi)  # True

# Chegirma sharti (yoki)
talabami = True
chegirma = (yosh < 18) or talabami
print("Chegirma beriladi:", chegirma)  # True
04

A'zolik operatori: in

Matn va ro‘yxat ichida element bormi?

in va not in mexanizmi

Katta matn "salom" Ichida 'a' bormi? 'z' bormi? 'a' in "salom" → True (harf mavjud) 'z' in "salom" → False (harf yo'q)

Operatorlarda uchraydigan xatolar

Xato: = va == adashtirish

# XATO: qiymat berish amali
if ball = 60:
    print("O'tdi")

# TO'G'RI: taqqoslash amali
if ball == 60:
    print("O'tdi")

Xato: Matn va sonni taqqoslash

# Ehtiyot bo'ling!
print("10" > "2")
# Natija: False!
# Sababi: alifbo bo'yicha '1' < '2'
# To'g'risi: int("10") > int("2")

Amaliy topshiriq: Ifodalar va mantiq

Vaqt: 15 daqiqa · Darajalar bo‘yicha

1. Oson

ball = 85. Uning ball >= 60 shartini tekshirib konsolga chiqaring.

2. O'rta

yosh = 16 va ruxsatnoma = True. and orqali musobaqada qatnashish shartini tuzing.

3. Qiyin

Parol ichida "_" borligi va uzunligi 8 tadan kam emasligini bitta ifodada tekshiring.

Tezkor sinov

Quyidagi ifoda natijasi nima bo‘ladi?

x = 10
print(x > 5 and not (x == 10))
Javob: False (chunki not True → False, va True and False → False)

Xulosa va asosiy fikrlar

Taqqoslash

==, !=, <, > faqat True yoki False natija qaytaradi

Mantiqiy bog'lovchilar

and (ikkalasi ham), or (kamida bittasi), not (teskarisi)

A'zolik (in)

To'plam yoki matn ichida element borligini tekshiradi

AXV

Rahmat!

Keyingi dars: Tarmoqlanuvchi algoritm (if/else)

9-sinfAdvanced Back-end va DevOps