AXV

Foydalanuvchi Tadqiqot Usullari

Intervyu, so‘rovnoma, kuzatish va axborot arxitekturasi

10-sinfAdvanced UX/UI2-hafta · 4-dars

Bugun nimani o'rganamiz?

Tadqiqotning 3 o'qi

Sifat vs Miqdoriy, Munosabat vs Xulq-atvor, Generativ vs Baholovchi

Asosiy metodlar

1-on-1 intervyu, kuzatuv (field studies) va so'rovnomalar (surveys)

Karta tartiblash

Card sorting orqali intuitiv menyu va 5 soniyalik test o'tkazish

01

UX Tadqiqoti mohiyati

Taxminlar bilan emas, real insonlar ehtiyojlari bilan ishlash

Nega UX Tadqiqot o'tkaziladi?

«Foydalanuvchilarni tinglamasdan qilingan dizayn — bu shunchaki qimmatbaho taxmindir.»

Kim uchun yaratyapmiz?

Haqiqiy maqsadli auditoriyaning kundalik muammolari va og'riqli nuqtalarini (pain points) aniqlash.

Resurslarni tejash

Foydalanuvchiga kerak bo'lmagan ortiqcha funksiyalarni dasturlashga ketadigan oylik mehnatni asrab qolish.

Illyustratsiya: UX Tadqiqotining 3 O'qi

Sifat vs Miqdoriy Qualitative vs Quantitative "Nega?" vs "Qancha?" Munosabat vs Xulq Attitudinal vs Behavioral "Nima deydi?" vs "Nima qiladi?" Generativ vs Baholovchi Generative vs Evaluative G'oya yaratish vs Sinab ko'rish Eng yaxshi natija: Kombinatsiya

Sifatli va Miqdoriy tadqiqot

Sifatli (Qualitative)

Savol: "Nima uchun odamlar to'lov sahifasidan ketib qolmoqda?"

5-10 kishi bilan chuqur intervyu va ularning his-tuyg'ularini tushunish.

IntervyuKuzatish
VS

Miqdoriy (Quantitative)

Savol: "Saytga kirganlarning necha foizi savatni tark etdi?"

10 000 tashrifchining statistik ma'lumotlari va raqamli ko'rsatkichlar.

AnalitikaSo'rovnoma

Munosabat va Xulq-atvor: So'z vs Harakat

Munosabat (Nima deyishadi)

Odamlar so'rovnomada: «Men har doim foydali va to'yimli nonushta qilaman» deb aytishi mumkin.

Fikrlar, orzular va subyektiv qarashlar.

Xulq-atvor (Amalda nima qilishadi)

Kuzatuv kamerasi esa ular ertalab shoshilib shokolad va kofe sotib olganini ko'rsatadi.

Haqiqiy xatti-harakat va obyektiv amallar.
02

Asosiy tadqiqot metodlari

Intervyu, kuzatish va so'rovnomalarni professional o'tkazish

Foydalanuvchi intervyulari (User Interviews)

5–8 kishi yetarli

Nielsen Norman Group tadqiqotiga ko'ra, 5 nafar foydalanuvchi bilan o'tkazilgan intervyu muammolarning 85%ini ochib beradi.

Ochiq savollar

«Ha/Yo'q» javobli emas, balki «Oxirgi marta bu vaziyat qanday kechganini aytib bering» kabi hikoyaga undovchi savollar.

Chuqur sabab

«Nega?» savolini bir necha marta berish orqali muammoning asl ildiziga yetib borish (5 Whys metodikasi).

Yo'naltiruvchi vs Xolis savollar

Noto'g'ri: Yo'naltiruvchi (Leading) "Bizning sayt juda qulay, shunday emasmi?" Foydalanuvchini aldamchi maqtovga majbur qiladi Natija: Soxta ma'lumot va xato qaror To'g'ri: Xolis va Ochiq (Open) "Saytdan foydalanishda qanday tajribani boshdan kechirdingiz?" Foydalanuvchiga erkin fikr bildirish imkonini beradi Natija: Haqiqiy muammolar va yashirin to'siqlar ochiladi

Kuzatuv tadqiqotlari (Field Studies)

Tabiiy muhitda o'rganish

Foydalanuvchini laboratoriyaga chaqirmasdan, o'zining uyida, maktabida yoki ofisida mahsulotdan qanday foydalanayotganini kuzatish.

Hawthorne effekti

Odamlar o'zlarining kuzatilayotganini bilsa, odatdagidan ehtiyotkorroq va xatosiz harakat qilishga urinadi. Shuning uchun tabiiylikni saqlash zarur.

Oldin va keyin: So'rovnoma savollari

«Kelajakda dasturimizdan foydalanasizmi?»

Bunday kelajak ehtimoli haqidagi savolga odamlar deyarli har doim "Ha" deb aldaydi. Real ma'lumot bermaydi.

«Oxirgi 1 oyda ushbu xizmatdan necha marta foydalandingiz?»

Aniq o'tgan tajriba va xulq-atvorga tayanadi: Hech qachon / 1-2 marta / Haftada 1 marta / Har kuni. Aniq statistika beradi!

03

Karta tartiblash va testlar

Axborot arxitekturasini yaratish va tezkor tekshirish

Karta tartiblash (Card Sorting)

Sayt navigatsiyasi va menyusini foydalanuvchilar qanday ko'rishini aniqlash

Ochiq (Open)

Foydalanuvchilar kartalarni o'zlari xohlagan guruhga ajratadi va toifalarga o'zlari nom qo'yadi.

Yopiq (Closed)

Oldindan belgilangan tayyor toifalar beriladi. Kartalar faqat shu guruhlarga joylashtiriladi.

Gibrid (Hybrid)

Mavjud guruhlar beriladi, ammo zarur bo'lsa yangi toifa ochishga ruxsat etiladi.

Illyustratsiya: Card Sorting Jarayoni

Tartibsiz kartalar Noutbuk, Naushnik, Klaviatura, Smartfon... Foydalanuvchi mantiqi O'xshash elementlarni bir toifaga to'plash Intuitiv Menyu 1. Kompyuterlar 2. Aksessuarlar 3. Audio texnika

5 Soniyalik Test (5-Second Test)

Test qanday o'tadi?

Sahifa foydalanuvchiga atigi 5 soniya ko'rsatiladi va darhol yopiladi. So'ngra 2 ta asosiy savol beriladi:

  • Bu qanday kompaniya/sayt edi?
  • U yerda qanday asosiy amalni bajarish mumkin?

Nimani aniqlaydi?

Interfeysning asosiy sarlavhasi (Value Proposition) va harakatga chaqiruvchi CTA tugmasi darhol ko'zga tashlanyaptimi yoki yo'qmi.

Qaysi bosqichda qaysi metod?

1. Loyiha boshida Kashf qilish va g'oya • Foydalanuvchi intervyusi • Field Studies (Kuzatuv) • Karta tartiblash 2. Dizayn jarayonida Prototipni sinash • 5 soniyalik test • Usability testing • Daraxt testi (Tree testing) 3. Ishga tushgach Optimallashtirish • A/B testing • So'rovnomalar (Surveys) • Kliklar analitikasi (Heatmap)

Tadqiqot o'tkazish qadamlari

1. Maqsad va gipoteza

Nimani o'rganmoqchimiz va qanday savolga javob izlayotganimizni aniq belgilash.

2. Auditoriyani tanlash

Do'stlar emas, aynan mahsulotdan foydalanuvchi real maqsadli guruhni yig'ish.

3. Savol va skript tuzish

Ochiq, xolis va yo'naltirilmagan savollar ro'yxatini (intervyu qo'llanmasi) yozish.

4. Natijalarni tahlil qilish

Foydalanuvchilarning og'riqlarini ajratib, ularni dizayn talablariga aylantirish.

Qaysi vaziyatda qaysi metod?

Kartani bosing va eng to'g'ri metodni ko'ring

Menyuda chalkashlik

bosing

Karta tartiblash (Card sorting): Foydalanuvchilar toifalarni o'zlari mantiqan guruhlaydi.

To'lovdan chiqib ketish

bosing

Usability testing: 5 kishi oldida to'lov jarayonini kuzatib, to'siqni ko'z bilan ko'rish.

Narx ma'qulligi

bosing

So'rovnoma (Survey): 500+ kishidan yangi tariflar haqida statistik fikr yig'ish.

Amaliy topshiriq 20 daqiqa

OsonBerilgan 3 ta yo'naltiruvchi intervyu savolini ochiq va xolis shaklga keltiring.
O'rta12 ta texnika tovarini karta tartiblash usulida 3 ta toifaga ajrating.
QiyinMaktab transporti ilovasi bo'yicha sifatli intervyu va miqdoriy so'rovnoma savollarini tuzing.

Bilimingizni sinang

Nielsen Norman Group tadqiqotlariga ko'ra, necha nafar foydalanuvchi bilan o'tkazilgan intervyu interfeys muammolarining 85%ini aniqlashga yetarli hisoblanadi?

To'g'ri: Jakob Nielsen formulasi bo'yicha 5 nafar sifatli foydalanuvchi testda barcha asosiy muammolarning 85%ini ochib beradi.

Xulosa

Bugun o'rgandik

  • Sifatli vs miqdoriy, munosabat vs xulq-atvor
  • Intervyu va so'rovnomalarni xolis tuzish
  • Karta tartiblash va 5 soniyalik test

Keyingi dars

Persona va empatiya xaritasini yaratish: Tadqiqot ma'lumotlarini qahramon obraziga (User Persona) aylantiramiz!