AXV

IP manzillash va tarmoq diagnostikasi

IPv4 vs IPv6, Subnetting (CIDR) va diagnostika vositalari (ping, traceroute, curl)

10-sinfDevOps3-hafta ยท 9-dars

Bugungi dars maqsadlari

IP Manzillash

IPv4 arxitekturasi, ommaviy va xususiy manzillar (RFC 1918).

Subnetting & CIDR

Tarmoq maskasi, qism tarmoqlarni hisoblash va xostlar soni.

Diagnostika qurollari

ping, traceroute, ss va curl bilan tarmoq muammolarini topish.

IP manzillar raqamlarda

0
IPv4 manzili uzunligi
4.3 mlrd
jami IPv4 manzillari
128 bit
zamonaviy IPv6 uzunligi
Har bir server qaysi subnetda turganini bilish xavfsizlik va tezlik garovidir.
01

IPv4 arxitekturasi

32 bit, 4 ta oktet va tarmoq/xost bo'linishi

IPv4 manzili anatomiyasi

192 11000000 (8 bit) 168 10101000 (8 bit) 1 00000001 (8 bit) 50 00110010 (8 bit) Tarmoq qismi (Network ID: 24 bit) Xost qismi (8 bit)

Ommaviy vs Xususiy IP manzillar

Xususiy IP (RFC 1918)

192.168.x.x, 10.x.x.x, 172.16.x.x diapazonlari.

Faqat uy, ofis yoki data-center ichida ishlaydi.

Internetda to'g'ridan-to'g'ri ko'rinmaydi (mutlaqo bepul).

Ommaviy IP (Public)

Global Internetda yagona va takrorlanmas manzil.

Veb-saytlar va tashqi serverlar uchun beriladi.

Internet provayderlari tomonidan pullik ijaraga beriladi.

NAT (Network Address Translation)

Xususiy qurilmalar (LAN) Laptop: 192.168.1.10 Phone: 192.168.1.11 Server: 192.168.1.12 Router / NAT Port Mapping Manzil almashtirish Internet Public IP 84.54.12.1
02

Subnetting va CIDR

Katta tarmoqlarni kichik qismlarga bo'lish san'ati

/24 tarmog'ini qismlarga bo'lish

192.168.1.0/24 (Jami 254 ta xost) Subnet 1: 192.168.1.0/25126 ta xost (.1 dan .126 gacha) Subnet 2: 192.168.1.128/25126 ta xost (.129 dan .254 gacha)

Har bir qism tarmoqning 3 ustuni

Network ID

bosing

Subnetning eng birinchi manzili. Tarmoq nomini ifodalaydi (kompyuterlarga berilmaydi).

Usable Hosts

bosing

Foydalanuvchilar va serverlarga berilishi mumkin bo'lgan oraliq ishchi IP lar.

Broadcast ID

bosing

Subnetning eng oxirgi manzili. Hamma xostlarga birvarakayiga xabar yuboradi.

03

Tarmoq diagnostikasi

ping, traceroute, ss va curl amaliyoti

Traceroute qanday ishlaydi?

Sizning PCTTL paketlari TTL=1 1-Router192.168.1.1 (2ms) TTL=2 Provayder84.54.1.1 (12ms)

Diagnostika zanjiri

1. ping 8.8.8.8

Internetga jismoniy ulanish va kechikishni (RTT) tekshirish.

2. tracepath site.uz

Paket qaysi oraliq routerda to'xtab qolayotganini aniqlash.

3. curl -I URL

Veb-serverning HTTP javob kodi (200, 502, 404) ni tekshirish.

Amaliy tarmoq buyruqlari


# Aloqani 4 ta paket bilan tekshirish
ping -c 4 1.1.1.1

# Veb-sayt sarlavhalari va status kodini ko'rish
curl -I https://github.com

# Ommaviy IP manzilni aniqlash
curl ifconfig.me
curl -I sahifani to'liq yuklamasdan faqat HTTP javobini oladi.

Tezkor bilim sinovi

192.168.1.0/24 tarmog'ida foydalanuvchilar kompyuterlariga berilishi mumkin bo'lgan maksimal xostlar soni nechta?

To'g'ri: 2^8 = 256. Network ID (.0) va Broadcast ID (.255) ayirilsa: 254 ta xost qoladi!

Amaliy topshiriq 20 daqiqa

Osonping -c 4 8.8.8.8 bilan kechikish vaqtini o'lchang.
O'rtacurl -I https://google.com qilib HTTP statusini ko'ring.
Qiyin192.168.10.0/26 tarmog'ining xostlar sonini hisoblang.

Bugungi dars xulosasi

O'rganilgan mavzular

IPv4/IPv6, Public vs Private, Subnetting hisoblash hamda ping, traceroute va curl vositalari.

Uyga vazifa

Subnet parametrlarini hisoblash va tarmoq kechikishini tahlil qilish.