AXV

Fayl ruxsatlari va matn muharrirlari

Linux xavfsizlik modeli (chmod, chown) va server muharrirlari (Nano, Vim)

10-sinfDevOps1-hafta · 2-dars

Bugungi dars maqsadlari

Ruxsatlar tizimi

User, Group, Others toifalari va rwx bitlari ma'nosi.

Oktal hisoblash

4, 2, 1 qoidasi: 755, 644, 600 qiymatlarini belgilash.

Server muharrirlari

Nano soddaligi va Vim professional rejimlari.

Nega ruxsatlar muhim?

0
server buzilishlari xato ruxsatlar tufayli
777
eng xavfli ruxsat (taqiqlangan)
600
SSH maxfiy kalitlari standarti
«Least Privilege» qoidasi: faylga faqat unga zarur bo'lgan minimal huquqni bering.
01

Ruxsatlar tuzilishi

ls -l qatori va uning 10 ta sirli belgisi

Ruxsatlar qatori anatomiyasi

-Fayl turi r w xUser (Egasi) r - xGroup (Guruh) r - -Others (Boshqalar)

Har bir blok ustiga bosib yoki olib borib uning vazifasini o'rganing.

02

Raqamli (Oktal) usul

4, 2, 1 qoidasi va matematik hisob-kitob

Oktal hisoblash formulasi

Read (r) 4 O'qish huquqi Write (w) 2 Yozish / O'chirish Execute (x) 1 Ishga tushirish

Eng ko'p ishlatiladigan qiymatlar

755

bosing

Egasi: rwx (7), Guruh: r-x (5), Boshqalar: r-x (5). Dasturlar va skriptlar standarti.

644

bosing

Egasi: rw- (6), Guruh: r-- (4), Boshqalar: r-- (4). Konfiguratsiya va statik fayllar.

600

bosing

Faqat egasi: rw- (6). Boshqa hech kimga ruxsat yo'q. SSH kalitlari va parollar.

chmod va chown buyruqlari


# Skriptga bajarish huquqini berish (755)
chmod 755 deploy.sh

# Maxfiy kalitni faqat egasiga qulflash (600)
chmod 600 ~/.ssh/id_rsa

# Fayl egasi va guruhini o'zgartirish
sudo chown www-data:www-data /var/www/html -R
-R bayrog'i papka va uning barcha ichki fayllarini rekursiv o'zgartiradi.
03

Server matn muharrirlari

Grafiksiz muhitda fayllarni qulay tahrirlash: Nano va Vim

Nano va Vim taqqosi

Nano muharriri

Boshlang'ich daraja uchun sodda va tushunarli.

Pastda yordamchi buyruqlar doim ko'rinadi (Ctrl+O, Ctrl+X).

Tezkor kichik tahrirlar uchun qulay.

Vim muharriri

Professional server muhandislarining asosiy tanlovi.

Modal tizim: Normal, Insert va Command rejimlari.

Tezkor, kuchli va skriptlar bilan avtomatlashadi.

Vim'ning 3 ta asosiy rejimi

Normal ModeStandart ochilish rejimi i / a Esc Insert ModeMatn yozish (-- INSERT --) : Enter / Esc Command Mode:w, :q, :wq, :q!

Vim'da ishlash algoritmi

1. Faylni ochish

vim config.env deb kirasiz. Siz Normal rejimdasiz.

2. Yozish rejimiga o'tish

i tugmasini bosing va kerakli matnni kiriting.

3. Saqlab chiqish

Esc bosing, so'ng :wq yozib Enter bosing.

Least Privilege: Xavfsizlik piramidasi

600 (Maxfiy kalitlar) 644 (Konfiguratsiyalar) 755 (Skriptlar va Dasturlar)

Odatiy xato: chmod 777

Xato: «Ishlamayapti, 777 berib yuboraylik!»

Bu server eshigini ochib qo'yish bilan teng. Natijada:

  • Har qanday dastur faylni buzishi mumkin.
  • Buzg'unchi serverga troyan kiritishi mumkin.
  • CI/CD pipeline xavfsizlik tekshiruvlaridan o'tmaydi.

Tezkor bilim sinovi

Fayl egasi uchun to'liq (rwx), guruh va boshqalar uchun esa faqat o'qish va bajarish (r-x) huquqini qaysi oktal raqam beradi?

To'g'ri: 4+2+1=7 (User), 4+1=5 (Group), 4+1=5 (Others). Jami: 755!

Amaliy topshiriq 20 daqiqa

Osontouch run.sh qiling va chmod 755 run.sh bering.
O'rtavim server.conf ochib, ichiga PORT=3000 yozing va :wq bilan saqlang.
QiyinMaxfiy faylga chmod 600 bering va boshqa ruxsatlarni sinab ko'ring.

Bugungi dars xulosasi

O'rganilgan mavzular

Linux ruxsatlar modeli (ugo/rwx), 4-2-1 oktal formulasi, chmod, chown hamda Vim muharriri rejimlari.

Uyga vazifa

Skriptlar katalogini yaratish, ularga 750 ruxsatini biriktirish va Vim'da konfiguratsiyalar yozish.