Tahdidlarni modellashtirish

STRIDE modeli, Red Team vs Blue Team va CTF musobaqalari

10-sinf Kiberxavfsizlik · 3-hafta

Bugungi dars rejasi

Threat Modeling

Tizim zaifliklarini oldindan xaritalash metodologiyasi.

STRIDE modeli

Microsoft tomonidan ishlab chiqilgan 6 ta asosiy tahdid toifasi.

Red vs Blue Team

Hujumchilar va himoyachilarning amaliy mashqlari.

CTF musobaqalari

Capture The Flag: zaifliklarni topish va bayroqni olish.

Tahdidlarni modellashtirish nima?

Threat Modeling: arxitekturadagi xavflarni oldindan ko'rish

Threat Modeling: 4 ta asosiy savol

1. Biz nima quryapmiz?

Tizim arxitekturasi, ma'lumotlar oqimi va komponentlar.

2. Nima noto'g'ri bo'lishi mumkin?

Hujumchilar qayerdan va qanday yo'l bilan kirishi mumkin?

3. Bunga qarshi nima qilamiz?

Shifrlash, autentifikatsiya, firewall va monitoring choralari.

4. Yaxshi ish qildikmi?

Barcha xavflar yopilganligini qayta tekshirish va audit.

STRIDE modeli

6 ta asosiy tahdid toifasi

STRIDE elementlari

S — Spoofing

Soxtalashtirish

Birovning nomidan tizimga kirish.

T — Tampering

O'zgartirish

Ma'lumotlar va kodni buzish.

R — Repudiation

Inkor etish

«Men qilmadim» deb rad etish.

I — Info Disclosure

Oshkor qilish

Maxfiy ma'lumotlar sizib chiqishi.

D — Denial of Service

Xizmatni to'xtatish

Tizimni qotirib qo'yish (Crash).

E — Elevation of Priv.

Imtiyozni oshirish

Oddiy hisobning admin bo'lib olishi.

Red Team vs Blue Team

Hujum va himoya jamoalarining o'zaro kurashi

Jamoalar vazifalari

Red Team (Qizil jamoa)

Hujumchilar roli

Real xaker kabi fikrlaydi. Tizimdagi zaifliklarni topadi, ijtimoiy muhandislik bilan xodimlarni chalg'itadi va tizimga suqiladi.

Blue Team (Ko'k jamoa)

Himoyachilar roli

Tarmoq monitoringini (SOC/SIEM) 24/7 olib boradi. Shubhali loglarni tahlil qiladi va Red Team hujumlarini qaytaradi.

Purple Team: Har ikki jamoa birgalikda o'tirib, zaifliklarni bartaraf etish rejasini tuzadi!

Capture The Flag (CTF)

Kiberxavfsizlik musobaqalari va bayroqni qo'lga kiritish

CTF yo'nalishlari

Web Exploitation

Veb-saytlardagi zaifliklarni (SQL inyeksiya, XSS, CSRF) qidirish va tahlil qilish.

Cryptography

Shifrlangan matnlarni va algoritmlarni buzish, maxfiy kalitlarni topish.

Forensics

Tarmoq paketlari (.pcap) va disk tasvirlaridan yashirin dalillarni tiklash.

Reverse Engineering

Dasturlarni dekompilyatsiya qilib, ichki parollarni topish.

Amaliyot: Kripto CTF bayrog'ini topish

Kodlangan sirli xabar berilgan:

U1RSSURFVEVTVF9GTEFHe2N5YmVyX21pbmRzZXRfMjAyNn0=

# Linux / macOS terminalida dekodlash
echo "U1RSSURFVEVTVF9GTEFHe2N5YmVyX21pbmRzZXRfMjAyNn0=" | base64 -d

# Natija (Flag):
STRIDETEST_FLAG{cyber_mindset_2026}

Amaliy topshiriqlar

STRIDE va kiberjamoalar tahlili

Darsning amaliy vazifalari

Oson

1. STRIDE ma'nosi

STRIDE ning 6 ta harfi qaysi tahdidlarni anglatishini yozing.

Oson

2. Red vs Blue

Qizil va Ko'k jamoalarning asosiy vazifalarini ayting.

O'rta

3. Repudiation

Xodim «bu ishni men qilmadim» deb inkor etolmasligi uchun nima kerak?

Qiyin

4. Elevation of Priv.

Oddiy xodim qanday qilib admin bo'lib olishi mumkin va sababi nima?

Xulosa

Xulosa: Oldindan ko'ra bilish san'ati

Tahdidlarni tizim qurilishidan oldin aniqlash (STRIDE) yuz millionlab dollar zararni oldini oladi.

Doimiy sinov

Red va Blue Team mashg'ulotlari xavfsizlik darajasini real tekshiradi.

Amaliy mahorat

CTF musobaqalarida qatnashish nazariyani amaliyotga aylantiradi.

E'tiboringiz uchun rahmat!

Keyingi dars: Tarmoq asoslari: OSI va TCP/IP modellari

Savollar bormi?